Wat is dat, een goed leven?
Misschien is het wat aan de
late kant voor mij om die vraag te stellen, maar het lijkt alsof er een
duidelijk verschil is in opvattingen. In deze tijd gedomineerd door
allerhande media mag, vind ik, deze vraag opnieuw gesteld worden. Wat
als goed beschouwd werd, kreeg je mee via je opvoeding. De waarden en
normen zijn ingebed in het milieu en de samenleving waartoe je
behoort. Het behoorde tot de overdracht, traditie genaamd. Jammer
genoeg staat kennisoverdracht in een kwaad daglicht. De aanhangers
van het Nieuwe Leren roepen heel hard, dat kennis is geen ziekte. Wat
wijst op gebrek aan kennis van de taal, want waar zij het over hebben
is contaminatie, in de letterlijke betekenis nl. besmetting, en niet
over doorgeven van waarden en normen. Onze cultuur lijkt zich
schuldig te maken aan mentale verhaspeling.
In het Grieks heeft het
begrip “karakter” (ethos) de betekenis van aanleg en gedrag.
Ethiek verwijst niet alleen naar een filosofische reflectie, maar is
van belang voor karaktervorming voor ons dagelijkse leven. Door de
Romeinen is het begrip “virtus” deugd erbij gevoegd. Hoewel dat
in het Latijn de deugd van mannelijkheid was, nl. dapperheid.
Goed leven is gebaseerd op
karaktervorming en deugden. Welke soort karakter en deugd wordt in
die tijd hoog gewaardeerd?1
In de Westerse traditie kennen we de 4 cardinale en 3 theologische
deugden 2
maar door de vrije markt lijken deze deugden geheel naar de
achtergrond verdrongen te zijn. De opmerking van Mirko Noordegraaf 3
raakt, volgens mij, de kern van mijn vraag naar het goede leven: De
meest dringende kwestie heeft betrekking op de vraag hoe we normale
sociale verhoudingen en waarden kunnen waarborgen in een competitief
en op prestaties en sanering gericht klimaat. In een wereld die bol
staat van concurrentieprikkels, 'global competition',
prestatieverbetering, transparantie, excellentie, rankings, 'value
for money', 'evidence based' handelen, bezuinigingen, en noem maar
op, gebeurt veel met alledaagse relaties en werkpraktijken. Gedrag
wordt calculerender, en relaties worden zakelijker, anoniemer en
vijandiger. Dat treft ook publieke dienstverlening; cliënten worden
objecten die vooral aangepakt en verbeterd moeten worden. Cultuur is
een instrument geworden. Hij gaat verder en noemde bedreiging en
zg. risico's het meest overschatte probleem, terwijl overdaad, het te
grote aanbod van informatie, beelden, ervaringen, ideeën en
technieken, zwaar onderschat wordt als ondermijning van ons leven.
Het is haast onmogelijk om aan de overdaad van informatie betekenis
aan toe te kennen. Volgens M.N. Is de kernvraag dan niet, “hoe houd
je de boel bij elkaar”? Maar, hoe houd je de boel
betekenisvol? Ik neem aan dat hij met “de boel” de
samenleving bedoelt. Er wordt gevraagd naar de duiding en
die dient ook betekenisvol te zijn en daarbij ook zin- en
richtinggevend te zijn voor de gemeenschap. Ik ken het
werk van MN niet, maar deze analyse van het probleem lijkt mij
correct.
Mijn vraag naar het goede
leven is dus niet achterhaalt, want door de overdaad aan informatie
vergeten we wat normale”sociale verhoudingen zijn, wat
karaktervorming voor het individu in de samenleving betekent en
belangrijker nog hoe op “prudente” wijze goed oud te worden. Dit
lijkt mij een werkbaar uitgangspunt voor mijn zoektocht naar de
betekenis van goed oud worden.
1Virtueel
heeft verschillende betekenissen. Het woordenboek van Van Dale geeft
het de volgende betekenissen: slechts
schijnbaar bestaand, als mogelijkheid of vermogen aanwezig,uit de
aard der zaak, substantieel (juridisch)
2Prudentia
(Voorzichtigheid - verstandigheid - wijsheid) Iustitia
(Rechtvaardigheid - rechtschapenheid) Temperantia (Gematigdheid -
matigheid - zelfbeheersing) Fortitudo (Moed - sterkte -
vasthoudendheid - standvastigheid) Fides (Geloof), in Latijnse
teksten vaak omschreven als Pietas
Spes (Hoop) Caritas (Naastenliefde/Liefde).
Geen opmerkingen:
Een reactie posten